Резус (RhD) сәйкессіздігі RhD-теріс жүкті адамның ағзасына ұрықтың RhD-оң эритроциттері түсіп, антиденелер түзілгенде клиникалық маңызға ие болады. Бұл антиденелер қазіргі немесе кейінгі RhD-оң жүктілікке әсер етуі мүмкін. Жүктілік кезіндегі қан тобы мен антидене скринингі және anti-D иммуноглобулин сенсибилизацияның көп жағдайын алдын алады.
Rh сәйкессіздігі дегеніміз не?
Эритроциттердің бетінде көптеген антигендер, соның ішінде RhD антигені болады. RhD антигені жоқ адам RhD-теріс деп аталады. Егер ұрықтың RhD-оң жасушалары RhD-теріс ананың қанына өтсе, оның иммундық жүйесі anti-D антиденелерін түзуі мүмкін.
Сенсибилизация неге маңызды?
Anti-D антиденелері түзілгеннен кейін олар келесі RhD-оң жүктілікте плацента арқылы өтіп, ұрық эритроциттерін бұза алады. Бұл ұрық анемиясына, туғаннан кейінгі сарғаюға, ал ауыр жағдайда гидропсқа немесе басқа күрделі асқынуларға әкелуі мүмкін.
Rh сәйкессіздігі қалай анықталады?
Жүктіліктің ерте кезеңінде қан тобы мен антиденелерге скрининг жасалады. Кейінірек антидене талдауын қайталау ұсынылуы мүмкін. Клиникалық маңызды антиденелер анықталса, жүктілік мұқият бақыланады және ұрық медицинасы маманының бағалауы қажет болуы мүмкін.
Anti-D иммуноглобулин қалай әсер етеді?
Anti-D иммуноглобулин RhD-теріс ананың RhD-оң жасушалармен жанасқаннан кейін сенсибилизациялану ықтималдығын азайтады. Жүктілік кезінде жоспарлы профилактика жүргізіледі, ал сенсибилизация қаупін арттыратын жағдайлардан кейін қосымша дозалар қажет болуы мүмкін.
Anti-D қашан беріледі?
Ұлыбритания тәжірибесінде жүктіліктің үшінші триместрінде жоспарлы antenatal anti-D профилактикасы жиі қолданылады, нақты кесте жергілікті хаттамаға байланысты. Сондай-ақ айқын қан кету, іш жарақаты, инвазивті процедуралар немесе жүктіліктің үзілуі сияқты жағдайлардан кейін көрсетілім болса anti-D қарастырылады.
Босанғаннан кейін не болады?
Ана RhD-теріс болса, қажет жағдайда нәрестенің қан тобы тексеріледі. Нәресте RhD-оң болып, ана бұрын сенсибилизацияланбаған болса, босанғаннан кейін anti-D әдетте ұсынылған уақыт аралығында беріледі.
Anti-D антиденелері бұрыннан болса не болады?
Anti-D иммуноглобулин бұрыннан қалыптасқан сенсибилизацияны жоя алмайды. Мұндай жағдайда антидене деңгейі мен ұрықтың жағдайы бақыланады, ал ұрық анемиясын бағалау үшін ортаңғы ми артериясының Doppler зерттеуі сияқты арнайы тестілер қолданылуы мүмкін.
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Ұзақ сақталатын түйін, жара, түсініксіз қан кету, жазылмайтын өзгеріс немесе бірнеше апта бойы жалғасатын басқа белгілер болса, дәрігерге қаралыңыз. Бақыланбайтын қан кету немесе жаңадан пайда болған тыныс алу не жұтыну қиындығында шұғыл көмек қажет. Түсініксіз салмақ жоғалту басқа тұрақты симптомдармен бірге маңызды болуы мүмкін, бірақ диагноз тексеру мен тиісті зерттеуді қажет етеді.
Дереккөздер
- Түрік тіліндегі түпнұсқа мақала: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/kan-uyusmazligi-nedir-kan-uyusmazligi-nedenleri-ve-tedavisi
- NHS — Pregnancy (қаралған күні: 20 тамыз 2026): https://www.nhs.uk/pregnancy/
- NICE — Pregnancy and maternity guidance (қаралған күні: 20 тамыз 2026): https://www.nice.org.uk/guidance/conditions-and-diseases/fertility--pregnancy-and-childbirth
- RCOG — Patient information (қаралған күні: 20 тамыз 2026): https://www.rcog.org.uk/for-the-public/
Anadolu-дағы «Гематология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Rh сәйкессіздігі дегеніміз не?
Эритроциттердің бетінде көптеген антигендер, соның ішінде RhD антигені болады. RhD жоқ адам RhD-теріс деп сипатталады. Мұндай нәтижелердің маңызы тексеру, анамнез және қажетті зерттеулермен бірге бағаланады.
Сенсибилизация неге маңызды?
Anti-D антиденелері болғанда олар кейінгі RhD-оң жүктілікте плацента арқылы өтіп, ұрық эритроциттерін бұза алады. Бұл ұрық анемиясына, туғаннан кейін сарғаюға, ал ауыр жағдайда гидропс немесе басқа күрделі асқынуларға себеп болуы мүмкін.
Rh сәйкессіздігі қалай анықталады?
Жүктіліктің ерте кезеңінде қан тобы мен антиденелерге скрининг жасалады. Кейін антидене талдауын қайталау ұсынылуы мүмкін. Клиникалық маңызды антиденелер табылса, жүктілік мұқият бақылауды қажет етеді.
Anti-D иммуноглобулин қалай әсер етеді?
Anti-D иммуноглобулин RhD-теріс ананың RhD-оң жасушалармен жанасудан кейін сенсибилизациялану қаупін азайтады. Жоспарлы профилактика жүктілік кезінде беріледі және кейбір сенсибилизация қаупі бар жағдайлардан кейін қосымша доза қажет болуы мүмкін.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.